Grensconflict

 

IMG_2081-2

9 maart 2020 – Terwijl het tsjak-tsjak van groepjes noordwaarts trekkende kramsvogels nog hier en daar te horen is, klinken er ook nieuwe zomergeluiden. Zoals op vele plaatsen het monotone tjif-tjaf. Ik zie er eentje hoog in een berkenboom, watervlug takjes afzoekend naar insecten die al wakker zijn. Ook de roodborsttapuiten zijn terug. De verdroogde stengels van het Jacobskruiskruid vormen het speelveld waardoor ze wild achter elkaar aan vliegen. Het gaat allemaal om een vrouwtje – hoe kan het ook anders. Als een vliegend honingpotje wordt ze door drie mannetjes tegelijk belaagd. De mannen proberen tegelijkertijd elkaar bij het vrouwtje weg te houden. Door voortdurend te zingen laten ze zich gelden. Hun zang heeft wel wat weg van het ‘zilveren liedje’ van de heggemus. Na een minuut of vijf lijkt een van de mannetje het te hebben opgegeven.

De felle en de vale

Van de twee die zijn overgebleven is er eentje net iets feller gekleurd. Dat is handig, want nu kan ik wellicht bij beide rivalen – die ik voor het gemak even ‘de felle’ en ‘de vale’ noem – gedragspatronen ontdekken. Beide vogels zitten vooral op de toppen van struiken of op prikkeldraad. Dat is typisch iets voor roodborsttapuiten – die zitten nooit op de grond maar altijd op een verheven plaats. Nu ik ze kan onderscheiden zie ik dat de vale steeds de felle najaagt – nooit andersom. De felle gaat steeds op een verheven punt zitten, zingt dan luid, om vervolgens van die plek te worden verjaagd door de vale. Direct daarna gaat hij weer op een takje zitten en laat dáár van zich horen. Dit spel laat zien dat de vale hier de territoriumhouder is. Juist door zo opzichtig op verheven plaatsen te zingen probeert de felle die machtspositie aan het wankelen te brengen. Zang dient dus kennelijk niet alleen om rivalen uit een territorium te verjagen of vrouwtjes aan te trekken, maar ook om territoriumhouders te provoceren. De felle laat zich steeds verjagen zonder het gevecht aan te gaan. Het lijkt er meer op dat hij de territoriumhouder wil uitputten. De rivalen doen me aan Tom en Jerry denken. 

Het verjagen kent zijn grenzen. Die grenzen worden vooral gevormd door bomenrijen en prikkeldraad. Zo krijg ik een indruk van de grootte van het territorium dat de vale verdedigt. Ik schat het op driekwart hectare. 

Stilleven

Een half uur gaat dit spel van ‘takzitten’, zingen en verjagen door. Dan verdwijnt de felle hoog over de eiken. De vale gaat meteen eten: telkens grist hij een insect uit het gras vandaan om daarna meteen weer op een uitkijkpunt te gaan zitten. Even denk ik dat de strijd is beslecht, maar na vijf minuten is de felle alweer terug en wordt het spel hervat. Totdat de rivalen in het territorium van een roodborst aankomen. De roodborst heeft op dat moment net zélf een akkefietje met een concurrent. Beide roodborstjes maken zich slank en wentelen zich naar links en naar rechts zonder van de plaats te komen: het gestileerde dilemma van aanvallen of vluchten. De roodborsttapuiten zijn nu beide indringers geworden in het territorium van een roodborst. Even ontstaat er een patstelling, een stilleven: twee stellen van rivalen, elk tegenover elkaar, bevroren in hun bewegingen. Als een van de roodborstjes van zijn plaats komt begint op beide fronten de strijd opnieuw. 

Om elf uur lijkt de rust neer te dalen op het gebied. Vermoedelijk is het slechts een wapenstilstand. Het zal immers nog wel even duren voordat alle vogels hun partner hebben gevonden en hun onderlinge grensconflicten hebben opgelost.

5 Comments

Add yours →

  1. Het is weer fraai!

    Like

  2. Weet mooi geschreven en ik heb het met veel plezier gelezen. Bedankt !

    Like

  3. Renie Dieterman maart 17, 2020 — 17:36

    Wat kun je toch beeldend schrijven, het lijkt alsof ik er iedere keer zelf bij ben☘️

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: