Verbondenheid

[Column verschenen in: Thuis in Zorgvlied, Wijkkrant van, voor en door de inwoners van de wijk Zorgvlied, Tilburg, december 2022]

~~~

Er komt er een clubje staartmezen voorbij. Ze kondigen zich aan met een zacht tsjurr-tsjurr. Als herfstblaadjes met ultralange stelen waaien ze van boom naar boom, de ene na de andere. Twaalf vogels tel ik. Terwijl ouders en jongen van echte mezen, zoals kool- en pimpelmezen, elkaar na het broedseizoen al snel uit het oog verliezen, blijven de staartmezen in de winter als familie bij elkaar. Mits de sperwer niet tussenbeide komt, natuurlijk. Ook de groep die hier overvliegt is dus een familie: pa, ma, hun jongen en mogelijk wat ooms en tantes. Reeds in het nest leerden de kuikens de stemmen van hun verzorgers kennen, zodat ze nu ogenblikkelijk kunnen horen als een buitenstaander hun pad kruist.

Los van een incidenteel bezoek aan een voedertafel, eten staartmezen, anders dan kool- en pimpelmezen, het hele jaar door insecten. Die zijn ’s winters meestal schaarser dan zaden en om die voedselbronnen veilig te stellen bundelen ze als familie hun krachten in een territorium dat wel 25 hectare groot kan zijn. Overigens is voedsel niet de enige reden dat staartmezen ’s winters als een clan bij elkaar blijven. Kou speelt ook mee.

Door hun kleine formaat (6 centimeter zonder staart) koelt het kacheltje van staartmezen, dat op ruim veertig graden is afgesteld, in een winternacht razendsnel af. Immers, hoe kleiner het lichaam, hoe meer buitenkant ten opzichte van binnenkant. Daarom slapen staartmezen in koude nachten heel knus als een bolletje tegen elkaar aan zodat ze minder snel lichaamswarmte aan de omgeving verliezen. Het veiligstellen van voedsel en de uitwisseling van warmte zorgen dus voor een intiem winters familieleven.

Die vertrouwdheid heeft ruimte geschapen voor een gewoonte die voor vogels uit onze streken uniek is: staartmezen met een mislukt broedsel helpen hun familieleden bij het voeden van de jongen. Dat ze hun verwanten verwennen lijkt in strijd met de wetten van natuurlijke selectie. Want waarom zou een vogel een andere helpen ten koste van zijn eigen conditie en voortplantingskansen? Omdat die andere vogel familie is en dus voor een deel dezelfde genen heeft. Door te helpen de kleintjes van bloedverwanten te voeden verhoogt een staartmees zonder eigen nageslacht de kans dat toch nog een deel van zijn DNA overgaat naar een volgende generatie. En zo zorgen de staartmezen tezamen dat ze warm blijven, goed gevoed en dat ze hun genen met al die hulpvaardige eigenschappen blijven doorgeven.

Als dat geen mooie kerstgedachte is. 

11 Comments

Add yours →

  1. Hi Piet Ik lees de meeste columns. En ook deze vind ik weer prachtig, tot de laatste zin. …..dat dit een mooie kerstgedachte is. …. En laat ik het daar nou niet mee eens zijn. Ik vind het eigenlijk niet zo fijn dat ”familie” zoveel aandacht krijgt en ”anderen” niet. Er zijn zoveel eenzame mensen, die vaak buiten de boot vallen omdat iedereen zo ”familie-gericht” is , ook zeker met de feestdagen. Dat de staartmezen tegen elkaar aankruipen is natuurlijk leuk en functioneel. Alhoewel ik dan weer medelijden heb met de staartmezen aan de buitenkant van het bolletje…… Liefs, Peet

    Like

  2. Marjan Minderhoud december 21, 2022 — 17:16

    Schitterend! Een van mijn meest favoriete vogels – een bijzonder moment als ze, soms met z’n allen tegelijk – aan de feeder hangen. Mooie kerstdagen gewenst!

    Like

  3. Prachtig stukje, Piet! Ik wens jou en alle lezers ook mooie en knusse feestdagen! Jan

    Like

  4. Werr een schitterend en leerzaam verhaal! Ik wens jullie fijne kerstdagen, een gezellige jaarwisseling, maar vooral een gezond 2023. Ik hoop ook in 2023 volop te mogen genieten van je pennevruchten!

    Like

  5. Mooi verhaal weer Piet! Een beetje hetzelfde als bij de pinguïns die ook tegen elkaar gedrukt de barre winter proberen door te komen, toch?

    Like

  6. Weer hartstikke mooi Geschreven Piet. Het is iedere keer weer een Genot je verhaal ter lezen Piet ! Met de vriendelijke Groet van
    Harrie Timmermans.

    Like

  7. Fijne Feestdagen Piet en een Gelukkig en Gezond 2023
    Groeten Harrie.,

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: